De Aarschotse Langdonken in de Vallei van de Kalsterloop

Over het grootste deel van zijn traject vormt de Kalsterloop de grens tussen gemeenten en zelfs tussen twee provincies: Aarschot en Begijnendijk op Vlaams-Brabant en Herselt op Antwerpen. In prehistorische tijden liep een aftakking van de Demer veel meer noordwaarts op de plaats waar nu de relatief smalle Kalsterloop vloeit. Het is vooral dit vroegere watergeweld dat er voor gezorgd heeft dat hier nog verschillende moerassige gebieden voorkomen. Die worden doorspekt door hoge donken: langgerekte droge heuveltjes, bestaande uit zand dat vroeger door de rivier is achtergelaten en werd opgewaaid. De wetenschappelijke term is ‘rivierduinen’. Zo’n afwisseling van droog en nat zorgt voor een bijzonder gevarieerd gebied waarin tal van planten en dieren een geschikt plekje vinden.

Het grootste en meest bekende gebied van die regio is wellicht ‘de Langdonken’ in Herselt (provincie Antwerpen). Hier hebben de Herseltse collega’s van de vereniging Natuurpunt de laatste 30 jaar hard gewerkt om een natuurreservaat van bijna 100 hectare (± 200 voetbalvelden groot) te ontwikkelen. Ook op Aarschots grondgebied valt er echter heel wat te beleven. De natuur houdt zich immers niet aan ‘menselijke’ grenzen. Aan de overkant van de Herseltse Langdonken liggen op Langdorp ‘de Blakers’ en ‘In de Elzen’, samen goed voor meer dan 50 ha natuurgebied. Althans wettelijk natuurgebied, want spijtig genoeg grepen er de laatste tientallen jaren allerlei ingrepen plaats waardoor veel natuur verloren ging. De bouw van weekendverblijven en zelfs een kleine villaverkaveling, het ophogen of volstorten van laagtes, het vaak systematisch afsluiten van percelen met hoge omheiningen, het kunstmatig volplanten van de donken met donkere dennenbossen, de zware vervuiling van de Kalsterloop zelf enz.

Natuurpunt zou met het gebied de omgekeerde weg opwillen. Bijna de helft van de natuurrijke percelen kon de laatste jaren worden aangekocht. Daarmee zijn ze alvast voor verder kwaad behoed en kan herstel worden ingezet. De aard van de bodem laat een bepaalde plantengroei toe. Aan elke specifieke vegetatie is een bepaald dierenleven gekoppeld. Omdat het gebied op de overgang van de zandige Kempen naar het Hageland ligt, komen alle soorten grond voor: van arme zand tot vette klei. Die verscheidenheid resulteert in een breed spectrum aan planten- en diersoorten. In het moeras groeien hoge rietstengels, de witlila bloeiende waterviolier en dooiergele dotterbloemen door mekaar. De elzenbossen zijn bijna ondoordringbaar, mede door de wild slingerende lianen van de wilde hop of de kamperfoelie.  Zo’n plekken vormen een ideale schuilplaats voor reeën en zeldzame vogelsoorten als blauwborst en waterral, door de meeste mensen nog nooit gezien. Op de zandige plaatsen komen eikenbosjes voor en hier en daar nog plekjes heide- een glimp van de oude Kempen. Op de overgang tussen de schrale donken met meestal eikenhout en de rijke moerasgronden kwamen vroeger ‘de blauwgraslanden’ voor: hooilanden die tot een 50-tal jaren geleden door de boeren jaarlijks met handkracht werden gemaaid. Mesten of spuiten was er toen nog niet bij. Ze kenden een weelde aan bloemen: orchideeën zoals gevlekte orchis, brede orchis en welriekende nachtorchis, verder klokjesgentiaan, blauwe knoop, heidekartelblad, teer guichelheil en moerasviooltje. Door het stopzetten van het maaibeheer groeide alles snel dicht en op andere plaatsen deed men er nog een schepje bovenop door het aanplanten van populieren. Met de bloemen verdwenen ook de vlinders en sommige insectenetende vogels zoals het Paapje.

Natuurpunt wil een deel van de vroegere pracht herstellen en er voor zorgen dat mensen er van kunnen genieten. Ondertussen hebben we in dit gebied 50 ha in beheer. Het is in eerste instantie belangrijk dat verdere ‘privatisering’ en het afsluiten van natuur met hoge omheiningen wordt tegengegaan. Natuurpunt heeft ondertussen een wandelpad aangelegd dat de verbinding vormt tussen de Herseltse en de Aarschotse Langdonken zodat je met beide gebieden kan kennis maken. Om voor het afwisselende landschap te zorgen steken vrijwilligers van Natuurpunt regelmatig de handen uit de mouwen om plaatselijk te maaien, hakhout of knotwilgen te snoeien of heide te verjongen.

Wil je graag meehelpen, dan kan je contact opnemen met de conservator: Firmin Van Passel, 016 56 69 18 of Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

 

 

 

Bekijk hier een aantal foto's van het gebied.

bwd  pagina 1/8  fwd